Umowa licencyjna w ujęciu prawa wynalazczego
Umowa licencyjna, uregulowana przepisami art. 46 i nast. WynU, polega na tym, że uprawniony z patentu (licencjodawca, dawca licencji) udziela innej osobie (licencjobiorca, licencjat) upoważnienia (licencji) do korzystania z jego wynalazku lub wzoru użytkowego.
Do przedmiotowo istotnych postanowień omawianej umowy należy zatem udzielenie upoważnienia do korzystania z wynalazku (wzoru użytkowego) licencjodawcy, którego (upoważnienia) udziela licencjodawca oraz oświadczenie licencjobiorcy, że w z upoważnienia tego pragnie skorzystać. Do przedmiotowo istotnych postanowień umowy nie należy natomiast odpłatność, aczkolwiek z reguły umowa licencyjna przyjmuje taką postać.
Wysokość opłaty jaką licencjobiorca jest obowiązany uiszczać z tytułu udzielonej mu licencji, uzależniona jest od wielu czynników, a zwłaszcza od wartości techniczno - ekonomicznej patentu, od rodzaju licencji oraz od zakresu gwarancji udzielonych przez licencjata. Można ustalić opłatę w postaci ryczałtowej, przy czym uwzględnia się nakłady poniesione dla uzyskania wynalazku, efekty ekonomiczne (korzyści) uzyskane przez licencjata w czasie korzystania z licencji. W praktyce częściej jednak stosuje się opłatę proporcjonalną, ustaloną odpowiednio do efektów produkcji lub zbytu wyrobów wytworzonych na podstawie udzielonej licencji. Możliwe jest także przyjęcie opłaty obejmującej elementy obu sposobów jej ustalania.
Korzystanie z wynalazku (wzoru użytkowego) jest pojęciem szerszym niż pojęcie „stosowanie”. Może ono bowiem przybrać wszystkie postacie eksploatacji wynalazku (wzoru użytkowego), obejmuje także samą możliwość wprowadzenia do obrotu lub reklamowania wytworów, na które rozciąga się licencja. Można w związku z tym także mówić o licencji w zakresie sprzedaży, akwizycji, reklamy, patentu itp.
Na wniosek podmiotów zainteresowanych (stron umowy, Urzędu Patentowego itp.) licencja-jak stanowi art. 46 ust. 3 zd. 1 WynU, podlega wpisowi do rejestru patentowego lub rejestru praw ochronnych. Wpis wzmacnia pozycję
licencjobiorcy w stosunku do osób trzecich, bowiem łączy się z nim domniemanie (wzruszalne), że jego treść jest znana osobom trzecim (art. 119 ust. 2 ustawy). Wpis taki nie przekształca jednakże prawa licencjobiorcy w prawo o charakterze bezwzględnym. Por. też art. 46 ust. 3, zd. 2 WynU.
Wpis do rejestru patentowego (praw ochronnych), poza domniemaniem z art. 119, ust. 2 WynU czyni łatwiejszym dowód w razie dochodzenia odszkodowania lub innych roszczeń z powodu naruszenia patentu lub innego prawa ochronnego.
Jak stanowi art. 46 ust. 4 WynU, jeśli w umowie licencyjnej inaczej nie postanowiono, udzielenie licencji nie wyklucza możliwości udzielenia dalszej licencji na korzystanie z wynalazku, a także jednoczesnego korzystania z wynalazku przez uprawnionego z patentu (licencja niewyłączna).
Jeśli licencjodawca zobowiąże się natomiast, że nie udzieli identycznego upoważnienia innej osobie, lub że sam z niej nie skorzysta, mamy do czynienia z licencją wyłączną (arg. z art. 46 ust. 4 WynU).
Klasyfikacja omawianych umów licencyjnych może przebiegać według
różnych kryteriów. Można mianowicie wyróżnić:
- licencję wyłączną i niewyłączną (art. 46 ust. 4 WynU),
- licencję pełną i niepełną (art. 46 ust. 5 WynU),
- licencję patentu i licencję zarejestrowanego wzoru użytkowego,
- licencje produkcyjne, na sprzedaż lub na używanie.
Uprawniony z patentu może złożyć w Urzędzie Patentowym oświadczenie o gotowości udzielenia licencji (licencja otwarta - art. 52 WynU). Licencja otwarta jest niewyłączna i pełna.
Uprawniony z licencji do korzystania z wynalazku (wzoru użytkowego) może udzielić innej osobie sublicencji za zgodą uprawnionego z patentu (prawa ochronnego). Udzielanie sublicencji bez takiej zgody, jak też sublicencji dalszej, byłoby nieważne (art. 46 ust. 6 WynU).
Sporządzenie umowy licencyjnej wymaga, pod rygorem nieważności, za-chowania formy pisemnej.
Rozwinięty kontrakt licencyjny zawiera zazwyczaj szerokągamę zagadnień, które strony uznały za konieczne umieścić w umowie. Chodzi zwłaszcza o postanowienie odnośnie ich konkretnych praw i obowiązków w danej umowie licencyjnej, zasad oraz wzajemnych praw i obowiązków odnośnie do współpracy między nimi (np. współpracy technicznej, handlowej, prawnej itp.).
Podstawowe kwestie wymagające uregulowania w umowie licencyjnej określał § 48 rozp. Rady Ministrów z 29.6.1984 r. w sprawie projektów wynalazczych, które zostało uchylone przez § 27 rozporządzenia Rady Ministrów z 28.4.1993 r. w sprawie postępowania spornego i odwoławczego oraz opłat związanych z ochroną wynalazków i wzorów użytkowych (Dz.U. Nr 36, poz. 160). Postanowienia § 48 uchylonego rozporządzenia miały charakter instrukcyjny, zatem ostatecznie o treści praw i obowiązków stron umowy licencyjnej z zakresu prawa wynalazczego decydowały (w ramach zasady swobody umów) same strony.
Należałoby przyjąć, że w aktualnym stanie prawnym także same strony na zasadzie swobody kontraktowania (art. 3531 KC) - decydują o treści umowy licencyjnej z zakresu prawa wynalazczego.