Umowy licencyjne z zakresu praw autorskich i pokrewnych
Umowy licencyjne z zakresu praw autorskich były stosowane w praktyce także pod rządami nie obowiązującej już ustawy z 10.7.1952 r. o prawie autorskim na zasadzie swobody umów, niemniej charakter prawny tego rodzaju umów był w nauce kontrowersyjny. Obecnie regulację odnośnie do umów licencyjnych z zakresu praw autorskich i pokrewnych zawiera ustawa z 4.2.1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych (Dz.U. Nr 24, poz. 23 ze zm.).
Zgodnie z art. 65 - 68 oraz art. 92 PrAut, w braku wyraźnego postanowienia o przeniesieniu prawa (prawa autorskiego lub pokrewnego) uważa się, że twórca udzielił licencji. Umowa licencyjna uprawnia do korzystania z utworu (prawa pokrewnego) w okresie pięciu lat na terytorium państwa, w którym licencjobiorca ma swoją siedzibę, chyba że w umowie postanowiono inaczej. Po upływie powyższych (ustawowego lub umownego) terminów prawo uzyskane na podstawie umowy licencyjnej wygasa.
Podobnie jak w przypadku innych, wcześniej przedstawionych umów licencyjnych, także i w omawianych umowach licencyjnych można mówić o licencji wyłącznej i niewyłącznej. Jeśli umowa nie zastrzega wyłączności w korzystaniu z utworu (prawa pokrewnego), czyli licencji wyłącznej, udzielenie przez twórcę określonej licencji nie ogranicza tegoż twórcy w możliwości upoważnienia innych osób do korzystania z utworu (prawa pokrewnego) na tym polu eksploatacji (licencja niewyłączna). Jest zrozumiałe, że twórca może udzielać licencji na różnych polach eksploatacji różnym licencjobiorcom (art. 67 ust. 1 i art. 50 PrAut). Licencjobiorca nie może udzielić sublicencji, jeśli nie wynika to z zawartej umowy licencyjnej (art. 67 ust. 4 ustawy).
Umowa licencyjna wyłączna wymaga zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności (art. 67 ust. 5 PrAut).
Z przeprowadzonych rozważań, w szczególności z przyjętej w PrAut, regulacji wynika, że charakter prawny omawianych umów licencyjnych jest zbliżony do umów licencyjnych z zakresu prawa wynalazczego i prawa o znakach towarowych. Umowy te upoważniają („uprawniają”) bowiem licencjobiorcę do wyłącznego lub niewyłącznego korzystania z utworu (art. 1-7 PrAut) lub prawa pokrewnego (art. 85 i 92 PrAut). Jak stanowi art. 67 ust. 1 i 92 PrAut, twórca (artysta) może udzielić upoważnienia do korzystania z utworu (z artystycznego wykonania) na wymienionych w umowie polach eksploatacji z określeniem zakresu, miejsca i czasu tego korzystania. Licencja obejmuje przy tym pola eksploatacji wyraźnie w umowie wymienione (art. 41 ust. 2 PrAut). Umowa może dotyczyć pól eksploatacji, które są znane w chwili jej zawarcia (art. 41 ust. 4 PrAut).
Udzielenie licencji z zakresu praw autorskich lub pokrewnych jest odpłatne (czynność prawna odpłatna), chyba że z umowy wynika co innego (art. 43 ust. 1 PrAut). Wysokość wynagrodzenia określają same strony umowy, w braku zaś takiego określenia wysokość wynagrodzenia ustala się z uwzględnieniem zakresu udzielonego prawa oraz korzyści wynikających z korzystania z utworu (art. 43 ust. 2 PrAut). W razie rażącej dysproporcji mię-dzy wynagrodzeniem twórcy a korzyściami licencjobiorcy (lub nabywcy autorskich praw majątkowych) twórca może żądać stosownego wynagrodzenia przez sąd (art. 44 PrAut).
Uprawniony z licencji wyłącznej może dochodzić, jeśli umowa licencyjna nie stanowi inaczej, roszczeń z tytułu naruszenia autorskich praw majątkowych w zakresie, objętym umową (art. 67 ust. 4 PrAut), Prawa te określa art. 79 PrAut. Natomiast art. 80 PrAut normuje kompetencje oraz postępowanie przed sądem właściwym o naruszenie wymienionych praw.
Omawiana tu umowa licencyjna, jak każda inna umowa obligacyjna, może być rozwiązana na mocy wzajemnego porozumienia stron (argument z art. 353′ KC). Jak stanowi art. 68 PrAut, może być ona także rozwiązana przez wypowiedzenie. Możliwość wypowiedzenia odnosi się tylko do umów licencyjnych zawartych na czas nieoznaczony, zaś prawo do ich wypowiedzenia przysługuje jedynie twórcy (licencjodawcy), chyba że umowa stanowi inaczej. Terminy wypowiedzenia określa umowa, zaś w braku takich terminów, wypowiedzenie powinno nastąpić na rok naprzód na koniec roku kalendarzowego.
Uważa się, że licencja udzielona na okres dłuższy niż pięć lat jest licencją udzieloną na czas nieoznaczony (art. 68 ust. 2 PrAut).